Bij een geïrriteerde keel en slikproblemen is het van cruciaal belang om te weten om welk type keelontsteking het gaat. Is het een eenvoudige, tijdelijke irritatie of een infectie die een intensieve behandeling vereist? Keelontsteking wordt technisch gezien gedefinieerd als een ontsteking van de amandelen en de orofarynx. Hoewel een infectie de meest voorkomende oorzaak is, kan de pijn ook het gevolg zijn van te droge lucht, tabaksrook of overmatig stemgebruik. Om de aandoening goed te kunnen behandelen, moet dus eerst worden vastgesteld welk micro-organisme de oorzaak is: een virus of een bacterie.
Wat zijn de kenmerkende symptomen om elk type keelontsteking te herkennen?
De diagnose begint met het observeren van de klinische symptomen, die we in de volgende tabel hebben samengevat:
| Kenmerken | Bacteriële keelontsteking (streptokokken) | Virale keelontsteking (50 tot 90% van de gevallen) |
| Epidemiologie | Winter en lente. Piek tussen 5 en 15 jaar. Zeldzaam vóór 3 jaar en na 25 jaar. | Het hele jaar door. |
| Begin van de symptomen | Plotseling | Geleidelijk |
| Algemene symptomen | Ernstige dysfagie (pijn), geen hoesten, hoge koorts (> 38 °C). | Matige dysfagie, hoesten, heesheid, diarree, gewrichtspijn. |
| Lokale symptomen | Ernstig erytheem in de keelholte exsudaten (witte vlekjes), gevoelige lymfeklieren in de nek. | Mogelijke blaasjes, bijbehorende conjunctivitis. |
| Angina-test (TDR) | Positief: aantoonbare aanwezigheid van bèta-hemolytische streptokokken A. | Negatief. |
| Behandeling | Antibiotica zijn onontbeerlijk Pijnstillers en koortsverlagers. | Alleen pijnstillers en koortsverlagers. |
| Verloop & Risico’s | Risico op roodvonk, acute reumatische koorts of niercomplicaties. | Spontane genezing binnen 3 tot 4 dagen zonder complicaties. |
Om de meest geschikte behandeling te kunnen kiezen, is het noodzakelijk om het type keelontsteking vast te stellen door middel van nauwkeurige tests.
Hoe kan de sneltest het type streptokokkenkeelontsteking bevestigen?
Aangezien de symptomen soms kunnen overlappen, maakt de moderne geneeskunde gebruik van de snelle diagnostische test (TDR), ook wel Streptatest genoemd. Deze test, die in de apotheek of bij de huisarts kan worden uitgevoerd, is dus het meest geschikt om de oorzaak van uw keelpijn vast te stellen. De zorgverlener neemt een uitstrijkje van de amandelen om de aanwezigheid van streptokokken aan te tonen.
Er staat veel op het spel: alleen keelontstekingen veroorzaakt door streptokok A rechtvaardigen het voorschrijven van antibiotica. Sinds de consensusconferentie van 1999 bevelen deskundigen aan om alleen deze specifieke vormen met antibiotica te behandelen. Vooral bij personen jonger dan 25 jaar, om ernstige complicaties zoals acute reumatische koorts of glomerulonefritis (nierbeschadiging) te voorkomen. Om de beslissing vóór de test te vergemakkelijken, wordt de Mac Isaac-score gebruikt. Deze score beoordeelt het risico op basis van vier criteria: koorts, exsudaten, lymfeklieren en afwezigheid van hoest.
Wat zijn de atypische vormen en de zeldzamere soorten keelontsteking?
Naast de klassieke erythemateuze (rode keelontsteking) of erythematopultaceuze (witte keelontsteking) vormen, bestaan er zeldzamere soorten keelontsteking waarvan de diagnose gebaseerd is op specifieke laboratoriumonderzoeken.
Onder de bacteriële oorzaken bevinden zich de angina van Vincent, een vaak eenzijdige ulceratieve vorm, de syfilitische angina die wordt gekenmerkt door een verhardde ulceratie, of nog de gonokokkenangina. Ernstiger is de difterische angina, die te herkennen is aan de aanhechtende “valse membranen”. Wat virussen betreft, kan infectieuze mononucleosis ook valse membranen veroorzaken, terwijl herpangina zich manifesteert door kleine blaasjes. Elke variant vereist een gerichte behandeling, want een slecht behandelde keelontsteking kan leiden tot roodvonk of tot locoregionale complicaties.
Wat zijn de allopathische behandelingen om elk type keelontsteking te verlichten?
De medicamenteuze behandeling is gebaseerd op twee pijlers: pijnverlichting (symptomatisch) en, indien nodig, het uitroeien van de bacterie (curatief).
Behandeling van pijn en ontsteking
Om de koorts te verlagen en de pijn te verzachten, blijft paracetamol (Doliprane®) de voorkeursbehandeling. Bij ernstige ontsteking kunnen ontstekingsremmers zoalsibuprofen (Advil®, Spedifen®, Nurofen®) worden gebruikt, maar let op: deze zijn strikt gecontra-indiceerd tijdens de zwangerschap en bij mensen met astma.
Om specifiek het oedeem in de keel te verminderen, kan uw apotheker u lokale anti-oedeemmiddelen op basis van alfa-amylase (Maxilase®) aanbevelen, verkrijgbaar in de vorm van siroop of tabletten.
Lokale behandelingen: sprays, zuigtabletten en antiseptica
Lokale verzorging maakt het mogelijk om direct op de pijnlijke plek in te werken om deze te verzachten of te desinfecteren:
- Mondspoelingen en sprays: Oplossingen zoals Hexaspray®, ColluHextril® of Drill® worden doorgaans 6 keer per dag gebruikt.
- Zuigtabletten: Deze bevatten vaak antiseptica of lokale verdovingsmiddelen (Lysopaïne®, Drill®, Strepsils®). Voor mensen met diabetes zijn de “suikervrije” varianten aan te raden (Oropolis®, Drill® zonder suiker).
- Natuurlijke oplossingen: Zuigtabletten op basis van slijmstoffen (Gelovox®) vormen een beschermende film om het slijmvlies langdurig te kalmeren.
- KNO-desinfectie: Bismutzouten (Pholcone®) worden soms gebruikt vanwege hun selectieve zuiverende werking, maar het gebruik ervan is zonder medisch advies beperkt tot 3 dagen en verboden voor kinderen jonger dan 6 jaar.
Veiligheidsadvies: Vermijd pastilles die een plaatselijke verdoving bevatten vlak voor de maaltijd om het risico op “verslikken” te voorkomen. Gebruik antiseptica bovendien niet langer dan 5 dagen om uw mondflora niet uit balans te brengen.
Antibioticabehandeling: wanneer is deze onontbeerlijk?
Als de TDR-test een bacteriële oorzaak bevestigt (vanaf 5 jaar), is een antibioticabehandeling nodig om streptokok A te elimineren.Amoxicilline, voorgeschreven voor een periode van 6 dagen, is de door het ANSM aanbevolen eerstelijnsbehandeling. Bij een allergie voor penicillines kan de arts cefalosporines of macroliden voorschrijven. In sommige gevallen van ernstige pijn kan een korte behandeling met corticosteroïden worden toegevoegd.
Advies van de apotheker: Als u antibiotica gebruikt, wordt het sterk aanbevolen om dit te combineren met een kur met gist om uw darmflora te beschermen en het risico op diarree te voorkomen.
Kortom, het nauwkeurig vaststellen van het type keelontsteking is de sleutel tot een snel herstel zonder complicaties. Hoewel de allopathische aanpak onmisbaar is bij bacteriële vormen, is het raadzaam deze aan te vullen met een holistische, natuurlijke behandeling. Talrijke natuurlijke oplossingen, zoals homeopathie of fytotherapie, bieden een doeltreffende ondersteuning om de pijn te verzachten en het lichaam te ondersteunen naargelang het verloop van de infectie.
Veelgestelde vragen over de diagnose en de soorten keelontsteking
Kan men keelontsteking hebben zonder koorts?
Ja, bepaalde virale keelontstekingen of irritaties als gevolg van te droge lucht of tabak veroorzaken niet altijd koorts. Een bacteriële keelontsteking gaat echter bijna altijd gepaard met koorts.
Is de Streptatest verplicht om antibiotica te krijgen?
Het wordt sterk aanbevolen. Antibiotica hebben geen enkele werking op virussen. De test helpt om overmatig gebruik van onnodige medicijnen te voorkomen en alleen de juiste vorm van keelontsteking te behandelen.
Waarom komt bacteriële keelontsteking vaker voor bij kinderen?
De piek in de incidentie van streptokokken ligt tussen de 5 en 15 jaar. Dit is de periode waarin het immuunsysteem leert deze ziekteverwekkers te herkennen. Omgekeerd komt bacteriële keelontsteking vrijwel niet voor bij kinderen jonger dan 3 jaar.
Wat is pseudomembraneuze keelontsteking?
Dit is een vorm van keelontsteking waarbij zich witachtige membranen op de amandelen vormen. Het kan een teken zijn van (virale) mononucleosis of, in zeldzamere gevallen, van (bacteriële) difterie.
Wanneer moet er dringend een arts worden geraadpleegd?
Een snelle consultatie is noodzakelijk bij koorts die langer dan 48 uur aanhoudt, ademhalingsmoeilijkheden (dyspneu), hevige pijn waardoor eten onmogelijk is, of als de lymfeklieren erg opgezwollen raken.
